➤ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ 'ಉತ್ಕರ್ಷ್ 2029' (Utkarsh 2029) ಎಂಬ ಮಧ್ಯಮ-ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ 'ಉತ್ಕರ್ಷ್ 2.0' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಈ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2029 ರವರೆಗಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.➤ ಉತ್ಕರ್ಷ್ 2029 ರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ:1. ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧುನೀಕರಣ: ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.2. ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ಮೂಲೆಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ತಲುಪಿಸಲು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.3. ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ (Financial Inclusion): ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದು.4. ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC) ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಕೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.5. ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಭಾರತದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (UPI ನಂತಹ) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.➤ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ:1.ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ (CBDC): ಉತ್ಕರ್ಷ್ 2029 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗದು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.2.ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ: ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ AI ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಈ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.3.ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಗತೀಕರಣ: ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ UPI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸುಲಭ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
