➤ ನವದೆಹಲಿ:ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ (Live-in Relationship) ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ ವಯಸ್ಕ ಜೋಡಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮದುವೆಯಾದ ದಂಪತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
➤ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಸೌರಭ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಮುಖ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಿವ್-ಇನ್ ಜೋಡಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಪೊಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

• ಅರ್ಜಿದಾರರು: 30ರ ಹರೆಯದ ಯುವಕ ಮತ್ತು ಯುವತಿ ಕಳೆದ ಕೆಲ ಕಾಲದಿಂದ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
• ಕುಟುಂಬದ ವಿರೋಧ: ಯುವತಿಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಜೋಡಿಗೆ ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದರು.
• ಪೊಲೀಸ್ ದೂರು: ಬೆದರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ (SHO) ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.
• ಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ: ತಮ್ಮ ಜೀವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರಿ ಈ ಜೋಡಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಜಂಟಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.

➤ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

1. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆ:ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೇ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಂತೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಯಸ್ಕನಿಗೂ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. 

2. ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ:"ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾಗದಿದ್ದರೂ, ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಮದುವೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ (Akin to Marriage). ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆದಿರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು ಯಾರಿಗೂ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ."—ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 

3. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ: ವಿವಾಹ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಯಸ್ಕರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
• ಕೌಟುಂಬಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ ಕಾಯಿದೆ (2005): ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ ಕಾಯಿದೆ (Domestic Violence Act, 2005) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾನ್ಯತೆ ಲಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಮರಿಸಿದೆ.