* ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್‌ಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೇಪಾಳ ಭಾರತವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ನೇಪಾಳವು ಲಿಪುಲೇಖ್, ಕಾಲಾಪಾನಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿತು.

* ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್‌ಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಭಾರತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 

* ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲ್ದ್ವಾನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

* 2020 ರಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 

* ನಕ್ಷೆಯು ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಳಿ ನದಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

*  * ಸುಗೌಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಮಸ್ಯೆ : - 

* ಕ್ರಿ.ಶ  1816 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. 

* ನೇಪಾಳವು ಆಂಗ್ಲೋ-ನೇಪಾಳಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. 

* ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಪ್ಪಂದವು ರಿಡ್ಜ್ಲೈನ್ ​​ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. 

* ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿದ ನಂತರದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳಿ ನದಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸುತ್ತ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ.

* * ಕಾಲಾಪಾನಿಯ ಮಹತ್ವ : - 

* ಕೈಲಾಸ - ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಾಲಾಪಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

* ಪ್ರಸ್ತುತ, ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಾಲಾಪಾನಿ, ಲಿಪುಲೇಖ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾ ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ನೇಪಾಳ ತನಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.

* * ನೇಪಾಳದ ನಿಲುವು : - ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಳಿ ನದಿಯ ಮೂಲವು ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾ ಬಳಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಲಿಂಪಿಯಾಧುರಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಳಿಜಾರು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

* * ಭಾರತದ ನಿಲುವು :  -  ಗಡಿಯು ಕಾಲಾಪಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ನದಿಯು ನಿಖರವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ನದಿಯು ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್‌ನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಡಳಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಾಲಾಪಾನಿ ಭಾರತದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

* * ಸುಸ್ತಾ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಾದ : -  ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಸುಸ್ತಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ವಿವಾದವನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಗಂಡಕ್ ನದಿಯ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿದೆ.