➤ ದೇಶದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧರಿತ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧಗಾಳಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (Centre for Research on Energy and Clean Air – CREA) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ 4,041 ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ 1,787 ನಗರಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ. ಈ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 130 ನಗರಗಳು ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NCAP) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅಂದರೆ, ದೇಶದ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 4% ನಗರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶೇಷ ಶುದ್ಧಗಾಳಿ ಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.➤ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ 2.5 (PM2.5) ಎನ್ನುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಈ ಕಣಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾಯಿಲೆ, ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. CREA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ, ಸುಮಾರು 44% ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳು ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲದೆ, ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.➤ 2025ರ ಪಿಎಂ 2.5 ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ಅತ್ಯಂತ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳು:1. ಬರ್ನಿಹಾಟ್ (ಮೆಘಾಲಯ) – 100 µg/m³2. ದೆಹಲಿ – 96 µg/m³3. ಘಾಜಿಯಾಬಾದ್ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) – 93 µg/m³ಇವು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ.ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಯ್ಡಾ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ನಂತರ ಗುರುಗ್ರಾಮ್, ಗ್ರೇಟರ್ ನೋಯ್ಡಾ, ಭಿವಾಡಿ, ಹಾಜಿಪುರ, ಮುಜಾಫರ್‌ನಗರ ಮತ್ತು ಹಾಪುರ್ ನಗರಗಳಿವೆ.➤ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (NCAP) ಅನ್ನು 2019ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 130 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗುರಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ (2025–26ರವರೆಗೆ) ಪಿಎಂ ಕಣಗಳನ್ನು 40% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ₹19,614 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾಗಶಃ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ₹13,415 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರ ಪೈಕಿ ₹9,929 ಕೋಟಿ (ಶೇ.74) ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.➤ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೀರಿ ಹೋಗುವ (Non-attainment cities) ನಗರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – 416 ರಾಜಸ್ಥಾನ – 158 ಗುಜರಾತ್ – 152 ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ – 143 ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ – ತಲಾ 136 ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ – 124 ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.# NCAP ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 130 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ: 28 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೇ ಇಲ್ಲ ಉಳಿದ 102 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, 100 ನಗರಗಳು ಪಿಎಂ10 ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶೇ.80ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ದಾಖಲಿಸಿವೆ.ಪಿಎಂ10 ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ: 23 ನಗರಗಳು 40% ಗುರಿ ಸಾಧನೆ 28 ನಗರಗಳು 21–40% ಸುಧಾರಣೆ 26 ನಗರಗಳು ಅಲ್ಪ ಸುಧಾರಣೆ 23 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಟ್ಟ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ# ದೆಹಲಿ ಪಿಎಂ10 ಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ :1. ದೆಹಲಿ – 197 µg/m³ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಕ್ಕಿಂತ 3 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು) 2. ಘಾಜಿಯಾಬಾದ್ – 190 µg/m³ 3. ಗ್ರೇಟರ್ ನೋಯ್ಡಾ – 188 µg/m³ # ಟಾಪ್ 50 ಪಿಎಂ10 ಮಾಲಿನ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ:1. ರಾಜಸ್ಥಾನ – 18 ನಗರಗಳು 2. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – 10 3. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ – 5 4. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ – ತಲಾ 4 ➤ CREAನ ಭಾರತ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪಿಎಂ10ಕ್ಕಿಂತ ಪಿಎಂ2.5 ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೂಲ ಅನಿಲಗಳಾದ ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು.
