➤ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 13 ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಕರಾಳ ದಿನ. 1919ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 13ರಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಅಮೃತಸರದ 'ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್'ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೂರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಕ್ಷಸೀಯ ಮುಖವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇಂದು ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದು 105 ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿವೆ. ➤ ರೌಲಟ್ ಕಾಯ್ದೆ: ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ 'ರೌಲಟ್ ಕಾಯ್ದೆ'ಯನ್ನು (Rowlatt Act) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾರನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಇತ್ತು. ಇದನ್ನು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು "ಕಪ್ಪು ಕಾನೂನು" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾದ ಡಾ. ಸತ್ಯಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಡಾ. ಸೈಫುದ್ದೀನ್ ಕಿಚ್ಲೂ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಧಿಸಿದರು.➤ ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 1919: ಆ ದುರಂತದ ದಿನ: ಅಂದು ಸಿಖ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬವಾದ 'ಬೈಸಾಖಿ'. ಅಮೃತಸರದ ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾಬಾಗ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಾಯಕರ ಬಂಧನವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅಂದಿನ ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ (ಸೇನಾ ಕಾನೂನು) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಂವಹನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ.➤ ಡೈಯರ್‌ನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ: ಜನರಲ್ ರೆಗಿನಾಲ್ಡ್ ಡೈಯರ್ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಮೈದಾನದ ಏಕೈಕ ಕಿರಿದಾದ ದ್ವಾರವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಿ, ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡದೆ ನಿರಾಯುಧ ಜನರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆಯಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಸುಮಾರು 10 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ 1,650 ಸುತ್ತು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈದಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳಿದ್ದವು, ಜನರಿಗೆ ಹೊರಹೋಗಲು ದಾರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೂರಾರು ಜನರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾವಿಗೆ ಹಾರಿದರು. ನಂತರ ಆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೂರಾರು ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಇಂದು 'ಹುತಾತ್ಮರ ಬಾವಿ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.➤ ಈ ಭೀಕರ ಘಟನೆಯ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ 'ಹಂಟರ್ ಆಯೋಗ'ವನ್ನು (Hunter Commission) ನೇಮಿಸಿತು. ತನಿಖೆಯ ವೇಳೆ ಜನರಲ್ ಡೈಯರ್ ತಾನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಎಂದು ಉದ್ಧಟತನದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದನು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮನನೊಂದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ತಮಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡಿದ್ದ 'ನೈಟ್‌ಹುಡ್' (Knight-hood) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿಸಿದರು.➤ ಈ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಉಧಾಮ್ ಸಿಂಗ್, ಇದರ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 21 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 1940ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಕ್ಯಾಕ್ಸ್ಟನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯ ರೂವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಮೈಕೆಲ್ ಓ'ಡ್ವಯರ್‌ನನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವರ ಜೀವನದ ಆಧಾರಿತ 'ಸರ್ದಾರ್ ಉಧಾಮ್' ಎಂಬ ಸಿನಿಮಾ ಕೂಡ ತೆರೆಕಂಡಿದೆ.
