* ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ. 2025ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ “ತೀವ್ರ ಬಡತನ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ” (Extreme Poverty-Free State) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಫಲವಾಗಿದೆ.* 2021ರಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗ (NITI Aayog) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇರಳವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಡತನ ದರ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು — ಅಂದರೆ ಕೇವಲ 0.7% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿತ್ತು.* ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು 2025ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕಳೆದ ದಶಕದಿಂದ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಹಲವು ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. “ನವಕೇರಳ ಮಿಷನ್” (Nava Kerala Mission) ಮತ್ತು “ರಾಜ್ಯ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಮಿಷನ್” (ಕುಡುಂಬಶ್ರೀ) ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿವೆ.* ಈ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಢತೆ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ.* “ಕುಡುಂಬಶ್ರೀ” ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಹಿಳಾ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.* ಸುಮಾರು 64 ಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಈ ಘೋಷಣೆಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.* ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಘಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಸಹ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿವೆ.ಕೇರಳದ ಈ ಸಾಧನೆ ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದ ವಿಚಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಒದಗಿಕೆ ಎಂಬ ಸಮನ್ವಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.ಕೇರಳ ಮಾದರಿ ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಒಳಗೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
