* ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಣ್ಮಣಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತವರು ಮನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೊಝಿಕೋಡ್ (Kozhikode), ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಈ ನಗರವನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ 'ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ' (City of Literature) ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.* ಯುನೆಸ್ಕೋ ತನ್ನ 'ಸೃಜನಶೀಲ ನಗರಗಳ ಜಾಲ' (UNESCO Creative Cities Network - UCCN) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಝಿಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು 'ವಿಶ್ವ ನಗರಗಳ ದಿನ'ದಂದು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, 2025ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಝಿಕೋಡ್ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.* ಕೊಝಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಈ ಗೌರವ ದೊರೆಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಅದರ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದು **‘ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ನಗರ’**ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಓದುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜನಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೊಝಿಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ವೈಕಂ ಮಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್, ಎಸ್.ಕೆ. ಪೊತ್ತೆಕ್ಕಟ್ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಅವರಂತಹ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇನ್ನು, ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವ (KLF)’ ಇಲ್ಲಿನ ಬೀಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಓದುಗರನ್ನೂ ಲೇಖಕರನ್ನೂ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಕೊಝಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಗೌರವ ದೊರಕಿದೆ.ಕೊಝಿಕೋಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ನಗರವನ್ನು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ಸಂಗೀತ ನಗರ' (City of Music) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
