* ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೆ ನೇಪಾಳ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ನಿಷೇಧ ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರದ್ದಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ತೆರೆದಿದೆ. ಇದು ಗಡಿ ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವರದಾನವಾಗಲಿದ್ದು, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲಿದೆ.* ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಭಾರತದ 200 ರೂ. ಮತ್ತು 500 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿವೆ. ಈ ಮೂಲಕ, 2016ರ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ನಂತರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧ ತೆರವಾಗಿದೆ.* ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಹಣಕಾಸು ಮಿತಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ಅಥವಾ ನೇಪಾಳಿ ಪ್ರಜೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹25,000 ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ (₹200 ಮತ್ತು ₹500 ನೋಟುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಸಾಗಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವವರು ಎಂದರೆ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬರುವ ನೇಪಾಳಿ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಜೊತೆಗೆ ನೇಪಾಳದ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.* ಈ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ, 2016ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ನಂತರ ನೇಪಾಳವು ₹100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಭಾರತೀಯ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಇದೀಗ Reserve Bank of India (RBI) ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, Nepal ಸರ್ಕಾರವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು India–ನೇಪಾಳ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಿದೆ.* ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದಾಗುವ ಅನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಬಹುಮುಖವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ India–Nepal ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಲಿದ್ದು, ಸುಲಭ ಹಣದ ವಿನಿಮಯದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವೇಗ ಪಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ₹100 ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಪಾಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಈಗ ₹200 ಮತ್ತು ₹500 ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹಣ ಸಾಗಣೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಲಿದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿರುವ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದರಿಂದ ನೇಪಾಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೂಸ್ಟ್ ದೊರೆಯಲಿದೆ.
