* ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಏರಿಳಿತಗಳಿದ್ದರೂ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರಗಳು 2008ರ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರವೇಶ ಒಪ್ಪಂದದ (Consular Access Agreement) ಅನ್ವಯ ಪರಸ್ಪರರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಕೈದಿಗಳ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜನವರಿ 1, 2026ರಂದು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.ಪಟ್ಟಿ ವಿನಿಮಯದ ವಿವರಗಳು: - ಭಾರತದ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರು: ಭಾರತವು ತನ್ನ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ 391 ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳು ಮತ್ತು 33 ಮೀನುಗಾರರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.- ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವವರು: ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿರುವ 58 ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳು ಮತ್ತು 199 ಮೀನುಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದೆ.* ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಂದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಶಿಕ್ಷಾವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವ 167 ಭಾರತೀಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು (ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು, ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಅಥವಾ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಿಗದ 35 ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಬೇಕು, ಹಾಗೂ ಅನಾಹುತವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಗಡಿ ದಾಟುವ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳಂತೆ ಕಾಣದೇ ಮಾನವೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.* 2014 ರಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡದ ಫಲವಾಗಿ, ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಒಟ್ಟು 2,661 ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು 71 ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ತರಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, 2023ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ 500 ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು 13 ನಾಗರಿಕ ಕೈದಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಆಶಾದಾಯಕ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲ ನೀಡಿದೆ.
