➤ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WTO) 14ನೇ ಸಚಿವ ಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನವು (MC14) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು WTO ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ➤ ಕೃಷಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ (Agriculture & Food Security): ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೈತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕೃಷಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಸ್ತಾನು (Public Stockholding) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಭಾರತ ಆಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಅತಿಯಾದ ಕೃಷಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕುಂದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ➤ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ (Fisheries Subsidies): ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನುಗಾರರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತವು ದೃಢವಾದ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದೆ. ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಡ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಭಾರತ ವಾದಿಸಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಬೇಕೆಂದು ಭಾರತ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. ➤ WTO ಸುಧಾರಣೆಗಳು (WTO Reforms): ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರಬೇಕು (Inclusive) ಎಂದು ಭಾರತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಂಡಳಿಯ (Dispute Settlement Body) ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ➤ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕದ ಮೇಲಿನ ಮೊರಟೋರಿಯಂ (Moratorium) ಕುರಿತು ಭಾರತವು ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಭಾರತ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ. ➤ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WTO) : ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1995ರ ಜನವರಿ 1 ರಂದು ಮರಕೇಶ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಿತಿಯೇ 'ಸಚಿವ ಮಟ್ಟದ ಸಮ್ಮೇಳನ' (Ministerial Conference). ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
