* ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (Freedom of Speech Index) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2025ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 33 ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 24ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.* ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2021 ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುಸಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಯುಎಸ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.* ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ನಾರ್ವೆ (87.9) ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ (87.0) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತೋರಿಸಿದರೂ, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಭಾರತ 62.6 ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ 24ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.* ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಸೆನ್ಸಾರ್ ನೀತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ 24ನೇ ಸ್ಥಾನವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.* ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಲ್ಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಾರ್ ನೀತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಂತಾಜನಕವಾಗಿದೆ.* ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.* ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತರಾಗಿದ್ದು, ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬೇಕು. ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ.ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:# ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆ: ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ Justice for All ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆ.# ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ: 24ನೇ# ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರ: ನಾರ್ವೆ# ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನ: ಟರ್ಕಿ (33ನೇ)ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು:# ಜಪಾನ್ - 10ನೇ# ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ - 15ನೇ# ಪಾಕಿಸ್ತಾನ - 30ನೇ# ಚೀನಾ - 32ನೇಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು* ಭಾರತವು 24ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:- ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.- ಸಮಾಜ ಮಾಧ್ಯಮ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು.- ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ: ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲೆಗಳ ವರದಿ.- ತೊಗಟೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳು: ದೇಶದ್ರೋಹ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಐಟಿ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಘಟನೆಗಳು.- ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರ್ಕಾರಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿರುವ ಆರೋಪ.
