Job Description: ➤ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಒಂದು ಜಟಿಲ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ➤ ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ : ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೌಹುನ್ರಿ (Pahunri) ಹಿಮನದಿಯಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ (ಜಮುನಾ) ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜಲಪೈಗುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಜೋಲ್ಡೋಬಾ (Gajoldoba) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.- ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಲಾಲ್ಮೋನಿಹತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಾಲಿಯಾ (Dalia) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.➤ ವಿವಾದದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಈ ವಿವಾದವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ (ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮೇ) ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.- ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅವಲಂಬನೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. 14 ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಈ ನದಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿದೆ.- ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ: ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ ಜಲಪೈಗುರಿ, ಕೂಚ್ ಬೆಹಾರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗಳ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಈ ನದಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.➤ 2011ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಯತ್ನ: 2011ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಒಂದು ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು:- ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಹಂಚಿಕೆ: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶೇ. 42.5 ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಶೇ. 37.5 ರಷ್ಟು ನೀರು.- ಅಡೆತಡೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು, ಈ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬರಡಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.➤ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, 'ನದಿ ನೀರು' ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ (State List) ಸೇರಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮದಂತಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ವಿರೋಧವಿರುವವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.➤ ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದ: ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಸಮನ್ವಯ ಉಂಟಾದರೆ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಗಂಗಾ ನದಿ ನೀರಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತೀಸ್ತಾ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲಿದೆ.
