➤ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನವನ್ನು (National Science Day) ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಈ ದಿನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕದ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧಕ ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವವೂ ಹೌದು. ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಅವರು 1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು 'ರಾಮನ್ ಪರಿಣಾಮ'ವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ  ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
➤ 2026ರ ಘೋಷವಾಕ್ಯ (Theme): "ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣ: ವಿಕಸಿತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ"
➤  1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಾದ 'ರಾಮನ್ ಪರಿಣಾಮ'ವನ್ನು (Raman Effect) ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದಾಗ ಅದರ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ (Wavelength) ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 1930ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪಡೆದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ರಾಮನ್ ಪಾತ್ರರಾದರು.
➤ ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ನೀಲಿ ಏಕೆ?: ಒಮ್ಮೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ರಾಮನ್ ಅವರಿಗೆ "ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ನೀಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲು ಕಾರಣವೇನು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿತು. ಆಳವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನಂತರ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನೀರಿನ ಕಣಗಳಿಂದ ಚದುರಿ ಹೋಗುವುದೇ (Light Scattering) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಇದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಯಿತು.
➤ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ:
- ವಿಜ್ಞಾನ ಭವನ, ನವದೆಹಲಿ: ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲಿದ್ದಾರೆ.
- ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (RRI), ಬೆಂಗಳೂರು: ರಾಮನ್ ಪರಿಣಾಮದ 98ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ 'ಓಪನ್ ಡೇ' (Open Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
- IISER ಪುಣೆ: ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ರಸಪ್ರಶ್ನೆ, ಸಂವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
➤ ವಿಜ್ಞಾನ ದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ:
- ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್: ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಇಂಧನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಚಾಲನೆ.
- ANRF-ವೆಂಚರ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ: ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ.
- ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕ: ವಿಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸಾರ.
➤ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ ಸಿ.ವಿ. ರಾಮನ್ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ.