* ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಕನ್ನಡಿಗರು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯಾದ 'ನೀಲಕಂಠ' (Indian Roller) ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳಿವಿಂಚಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿಯು, ಪರಿಸರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದೆ.* ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ 'ನೀಲಕಂಠ' ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದು ಪುಣ್ಯ ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಬಳಿಕ ವಿಷ ಕುಡಿದ ಶಿವನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಕಾರಣ, ಈ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಶಿವನ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.* 2003 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಒಡಿಶಾ, ಬಿಹಾರ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ.* ನೀಲಕಂಠ ಪಕ್ಷಿಯ ಸಂತತಿಯು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 30 ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಬರ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆ: ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪಕ್ಷಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಮೂಲಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ.ವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ: ಬಡಗಣು ತಳದ ಮರಗಳು, ತೆಂಗಿನ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ನಗರೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಿವೆ.ಅನಧಿಕೃತ ಬೇಟೆ: ಕೆಲವೆಡೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ಬೇಟೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.* ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ, 1972 ರ ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 4 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಕಾನೂನಿನಡಿ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ.* ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ನೀಲಕಂಠ ಪಕ್ಷಿಯ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
