➤ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಅನ್ವಯ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. 33ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುವುದು, ಇದು ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ 15 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದ್ದು, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
➤ ಮಸೂದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1996 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಒಮ್ಮತದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಾನೂನಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಿನ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರವು ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಜೀವ ನೀಡಿದೆ.
➤ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 330A ಮತ್ತು 332A ನಂತಹ ಹೊಸ ವಿಧಿಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಇದು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಟುಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
➤ ಮೀಸಲಾತಿ ಹಂಚಿಕೆ: ಶೇಕಡಾ 33ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯೊಳಗೆ, ಎಸ್‌ಸಿ (SC) ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ (ST) ಸಮುದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಆಂತರಿಕ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಈಗಾಗಲೇ ಶೇ. 33 ರಿಂದ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
➤ ಮಸೂದೆಯ ಮಹತ್ವ:
- ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ: ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ.
- ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ: ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೇ ನೇರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿದೆ.